Wat zijn Exchange Traded Funds (ETF’s)/Trackers?

Wat zijn ETF’s/Trackers?

ETF’s volgen (in het Engels ‘track’, vandaar de naam Trackers) een index. Ze worden zodanig beheerd dat ze de performance van een index weerspiegelen. Zoals bijvoorbeeld de AEX Index, voor de 25 grootste in Nederland aan de beurs genoteerde bedrijven. Een ETF/Tracker heeft als doel om beleggers hetzelfde rendement te bieden als de onderliggende markt (de index). Stijgt de AEX Index in een jaar met bijvoorbeeld 7%, dan zou een ETF/Tracker die deze index volgt beleggers min of meer hetzelfde rendement moeten opleveren voor aftrek van de kosten. Hetzelfde geldt in het geval van een daling van de AEX index.

Met een ETF/Tracker kunt u, net als met beleggingsfondsen, eenvoudig toegang krijgen tot markten die normaal gesproken moeilijk bereikbaar zijn. Het is bijvoorbeeld niet eenvoudig om zelf aandelen in 50 van de grootste bedrijven van Europa aan te kopen. Met een ETF/Tracker op de Euro STOXX 50 index belegt u met één transactie eenvoudig in de hele index. Er zijn ETF’s/Trackers op veel verschillende indices op het gebied van aandelen, obligaties, grondstoffen en andere asset categorieën.

Verschillen met beleggingsfondsen

Beleggingsfondsen streven er naar de markt, of beter gezegd de index die als benchmark voor het betreffende fonds dient, te verslaan qua beleggingsresultaat. Een beleggingsfonds kan dit bijvoorbeeld doen door bepaalde componenten van de index te over- of onderwegen op basis van de visie van de fondsmanager. Dit wordt bedoeld wanneer gesproken wordt over ‘actief beleggen’. ETF’s/Trackers willen juist het resultaat van de markt evenaren. Niet meer en niet minder. Vandaar de omschrijving ‘passief beleggen’.
Beleggingsfondsen worden een keer per dag verhandeld tegen de intrinsieke waarde. Deze wordt de volgende beursochtend vastgesteld. ETF’s/Trackers zijn continu verhandelbaar; aan- en verkopen kunnen meteen op de beurs worden uitgevoerd.
De beheerkosten van ETF’s/Trackers zijn over het algemeen lager dan de kosten van beleggingsfondsen. Omdat er geen actief beheer plaatsvindt, hoeft u hiervoor niet te betalen.

Voordelen van ETF’s/Trackers

• Zijn beschikbaar op veel verschillende indices op het gebied van aandelen, obligaties, grondstoffen en andere assetklassen
• Meer dan bij beleggingsfondsen weet u op ieder moment wat u bezit
• Kunnen toegang bieden tot moeilijk bereikbare markten
• Continu verhandelbaar
• Lage beheerkosten in het product in vergelijking met beleggingsfondsen
• Transparant (dit geldt met name voor ETF’s/Trackers op fysieke basis)
• Spreiding (afhankelijk van de index die gevolgd wordt)
• Indices waarop ETF’s/Trackers beschikbaar zijn, zijn goed te volgen

Nadelen van ETF’s/Trackers

• Beleggingsresultaat niet beter dan de markt. Een ETF/Tracker doet direct de transacties die nodig zijn om de index te volgen, ook al zijn de condities niet optimaal of is het duidelijk dat de waarde van de index aan het dalen is.
• Onmogelijk om ‘slechte’ indexcomponenten uit te sluiten
• Onmogelijk om in te spelen op mogelijkheden buiten de index
• Beleggingsresultaat blijft vaak achter bij de index door kosten en bronbelasting
• (Grote) afwijkingen van de index mogelijk door bijvoorbeeld liquiditeitsgebrek, optimalisatie of volatiliteit; u heeft geen garantie dat de koers van de ETF/Tracker de stand van de index exact volgt. De ene aanbieder slaagt hier beter in dan de andere.
• ETF’s/Trackers op swapbasis zijn vaak minder transparant
• Tegenpartijrisico’s bij ETF’s/Trackers op swapbasis en bij ETF’s/Trackers die effecten uitlenen (securities lending): komt de tegenpartij zijn afspraken wel na?
• Indices van obligaties zijn samengesteld op basis van uitstaande schuld waardoor een belegger het meest belegt in debiteuren die de meeste leningen hebben uitgegeven
• Liquiditeit van een ETF/Tracker kan van grote invloed zijn op de totale kosten en daarmee op het totale rendement. Een slechte liquiditeit kan resulteren in problemen bij in- en uitstappen en hogere transactiekosten (een hogere bied/laat spread).
• In beginsel is een ETF/Tracker zo liquide als de (onderliggende componenten van) de index. Dit betekent dat een ETF/Tracker op de Euro STOXX 50 index vaak beter verhandelbaar is dan bijvoorbeeld een ETF/Tracker op Russische aandelen.

ETF/Tracker-constructie

Er zijn in beginsel twee manieren voor ETF’s/Trackers om een index te volgen.
1. Op Fysieke basis (ook wel Cash basis genoemd): de ETF/Tracker koopt de onderliggende componenten van de index 2. Op Swapbasis: de ETF/Tracker besteedt het ‘tracken’ van de index uit via een derivatenconstructie

Fysieke basis (ook wel Cash basis genoemd)
Een ETF/Tracker kan alle aandelen of obligaties van de index in de juiste verhouding van de index aanschaffen. Deze methode wordt ‘volledige replicatie’ genoemd. Een alternatief hiervoor is ‘optimalisatie’ waarbij wordt gewerkt met een deel van de aandelen of obligaties van de index om de performance van de index te kunnen ‘tracken’. Deze laatste variant wordt vaak gebruikt bij zeer brede indices (bijvoorbeeld de MSCI World Index met ca. 1.700 verschillende aandelen) of indices met illiquide aandelen of obligaties. In deze situatie worden de incourante delen van de index benaderd met courantere beleggingen binnen die index. Het doel is om hoge kosten en illiquiditeit voor de belegger te voorkomen.
Swapbasis
Bij ETF’s/Trackers op swapbasis wordt het ‘tracken’ van de index feitelijk uitbesteed aan een investeringsbank die de swap aanbiedt. Wanneer u een ETF/Tracker op swapbasis koopt, betekent dit in de kern dat u de performance van de index koopt en niet de fysieke effecten die de index bevat. Het kan een goede manier zijn om te beleggen op markten die niet of heel moeilijk op fysieke basis te betreden zijn, zoals grondstoffen. ETF’s/Trackers op swapbasis worden over het algemeen beschouwd als enigszins riskanter in vergelijking met ETF’s/Trackers op fysieke basis, omdat zij te maken hebben met tegenpartijrisico's. Deze ETF’s/Trackers kunnen derivaten kopen, effecten uitlenen en swapovereenkomsten aangaan waarbij altijd een tegenpartij is betrokken. Tegenpartijrisico is het risico dat deze partij niet aan zijn verplichtingen voldoet (bijvoorbeeld het niet terugleveren van uitgeleende effecten). ETF’s/Trackers op deze basis zijn hierdoor ook vaak minder transparant.

In het overzicht van alle aan NYSE Euronext Amsterdam genoteerde ETF’s/Trackers van iShares en Lyxor die u bij ING kunt aan- en verkopen is aangegeven welke ETF’s/Trackers op fysieke basis en welke op swapbasis zijn.

Kosten

De kosten van een ETF/Tracker worden primair afgemeten aan de ‘Total Expense Ratio’ (TER). Hierin zitten onder andere de kosten voor het (passieve) beheer en de operationele kosten. Buiten deze kosten kunnen er nog aanvullende kosten zijn als herwegingskosten. Dit zijn kosten van transacties die gedaan worden om de ETF/Tracker aan te passen op wijzigingen in de index. ETF’s/Trackers kunnen verder inkomsten ontvangen uit bijvoorbeeld het uitlenen van effecten. Aanvullende kosten en inkomsten zijn van invloed op het totale rendement van de ETF/Tracker, zoals onderstaand voorbeeld laat zien.

Ook de bied/laat spread (het verschil tussen koop- en verkoopprijs op de beurs) is van belang. Deze spreads zijn vaak lager voor ETF’s/Trackers met meer beheerd vermogen en ETF’s/Trackers met grote dagelijkse handelsvolumes (liquiditeit).
Verder kan er een verschil zitten tussen het rendement van de ETF/Tracker en het rendement van de onderliggende index. Bijvoorbeeld door optimalisatie, waarbij niet alle componenten van de index zijn opgenomen in de ETF/Tracker. Dit kan het beleggingsresultaat verbeteren of verslechteren, wat ook als kosten kan worden gezien.

Naast de kosten in het product moet u rekening houden met transactiekosten van uw bank. De tarieven voor transacties in ETF’s/Trackers via NYSE Euronext Amsterdam zijn bij de ING gelijk aan de tarieven voor aandelen & obligaties (inclusief beleggingsfondsen rechtstreeks via de beurs).

Risico’s van ETF’s/Trackers

De verschillende ETF’s/Trackers variëren wat betreft risicograad. Bijvoorbeeld door de gekozen constructie maar vanzelfsprekend ook door de index die wordt gevolgd. Zo kent een ETF/Tracker op een aandelenindex normaal gesproken een hoger risico dan een ETF/Tracker op een obligatie-index. ETF’s/Trackers beleggen in verschillende aandelen, obligaties of andere waarden. Zo is uw portefeuille gespreid. ETF’s/Trackers beleggen vaak in een bepaalde sector- of regio-index. U loopt dus nog steeds het risico dat de koersen binnen de sector of regio waarin de ETF/Tracker belegt, over een breed front dalen. Dit risico kan worden verminderd als u ETF’s/Trackers op verschillende indices of asset categorieën in uw portefeuille heeft. Er zijn meer risico’s die een rol spelen zoals koersrisico, valutarisico, tegenpartijrisico, liquiditeitsrisico, fiscaal risico en het risico van afwijking van de index. Lees altijd de brochure en/of het prospectus voor de risico’s van een specifieke ETF/Tracker.

• Lees meer over de risico's van Exchange Traded Funds (ETF’s)/Trackers