Print

In het nieuws: Lotgenoten in de loterij

In het nieuws: Lotgenoten in de loterij

Wat zou je doen met een miljoen? Of beter: met tien miljoen? Onderzoek bewijst dat we ons gelukkiger voelen als we een lot kopen. Maar we schatten onze kansen veel te hoog in.

Goed voor goede doelen en staatskas

De Consumentenbond rekende uit dat de kans op de hoofdprijs van 30 miljoen bij de Oudejaarsloterij 0,00002 procent per lot is. Toch wagen we massaal een gokje, met kras-, vrienden-, bankgiro-, postcode- en staatsloten. Zo’n 3,5 miljoen huishoudens spelen maandelijks mee in de Goede Doelen Loterijen, de verzameling van Nationale Postcode Loterij, BankGiro Loterij en Vriendenloterij. Ze hebben de prettige geruststelling dat elk jaar de helft van de opbrengst van deze loterijen – 400 miljoen euro – naar goede doelen gaat. Deelnemers aan de Staatsloterij doen ook goed werk; zij spekken de staatskas met 100 miljoen euro.

Nazorg voor nieuwe miljonairs

De Staatsloterij maakte vorig jaar elf mensen multimiljonair. Vijfendertig mensen werden miljonair. U zat daar waarschijnlijk niet bij. De loterijen laten nieuwe miljonairs niet aan hun lot over. Bij de Nationale Postcode Loterij krijgt u dan te maken met Bea Post. Post biedt al twintig jaar nazorg en staat winnaars bij met raad en daad. “Zo’n grote prijs kan het leven van mensen op de kop zetten”, verklaart woordvoerder Selma Hetharia van de Nationale Postcode Loterij.

Lotgenotendag

Post brengt winnaars in contact met onafhankelijke financieel adviseurs. Ook organiseert ze elk jaar een ‘lotgenotendag’. Oude en nieuwe miljonairs komen dan bij elkaar om ervaringen uit te wisselen. Niet iedereen maakt van die gelegenheid gebruik, vertelt Hetharia. “Voor de winnaarsbrunch, die we altijd de dag na de trekking houden, is altijd veel animo. Negen van de tien mensen komen daar naartoe. Bea Post is daar ook, en iemand van een accountantsbureau, wiens advies we kosteloos aanbieden.”

We zijn hardleers

De overgrote meerderheid van de deelnemers zal toch jarenlang vruchteloos loten kopen. “We zijn hardleers”, zegt Esther-Mirjam Sent, hoogleraar economie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. “Wat ons drijft bij het kopen van loten is ‘onrealistisch optimisme’. Dat is ook de rode draad voor hoe we in het leven staan: we denken dat we bovengemiddeld goed autorijden en dat we vaker iets goeds meemaken dan iets slechts. Zo hebben we ook het idee dat we het winnende lot in handen hebben.”

Gelukkiger tot aan de trekking

Sent onderzocht hoe mensen reageren op de Oudejaarsloterij. Als je mensen vragen stelt over de loterij, en ze daarna vraagt hoe gelukkig ze zijn, dan voelen zij zich gemiddeld 4 procent gelukkiger dan personen met wie niet eerst over de oudejaarsloterij is gesproken. Bij mensen die een lot hebben gekocht of dat van plan zijn, is het geluksgevoel zelfs 17 procent hoger. De blijdschap is in januari weer grotendeels verdwenen: na de trekking is het geluksgevoel na vragen over de oudejaarsloterij gemiddeld 20 procent lager, vergeleken met mensen die daar niet eerst over worden ondervraagd.

Van onmogelijk naar mogelijk

“We weten eigenlijk allemaal wel dat de kansen om een prijs te winnen erg klein zijn”, zegt hoofdeconoom Ian Bright van de ING. “Toch kopen we loten. Bij het zoeken naar een verklaring gaat mijn voorkeur uit naar de uitleg dat het gewoon leuk is om mee te doen. Daarnaast is er maar één manier om een loterij te winnen: een lot kopen. Daarmee verhoog je je kans van onmogelijk naar mogelijk, hoe klein die kans ook is. Ook kan het zuur zijn om niet mee te delen in de winst en het geluk als die grote prijs op het nummer van je wijk of je vriendengroep valt.”

Tredmolen

Een opsteker voor hardnekkige verliezers: de nieuwe miljonairs lopen in een ‘hedonistische tredmolen’, zoals hoogleraar Sent het noemt. “Je went snel aan een bepaald welvaartsniveau. Geld activeert dezelfde delen van de hersens als drugs; het stimuleert het verlangen naar meer.” Sent pleit voor een soort virtuele beschermengel. “Er zijn al apps die mensen helpen bij het maken van keuzes op het gebied van financiën en gezonde voeding. Daarbij moet je je voorkeuren instellen, en dan helpt de app je om je bijvoorbeeld niet te laten verleiden om dat kassakoopje in de supermarkt mee te nemen. Dat mechanisme zou je ook naar loterijen kunnen doortrekken.” Waagt Sent zelf wel eens een gokje? “Nee, nooit. Daarvoor ken ik m’n eigen onderzoeken te goed.”

Tips voor kersverse miljonairs

Komt dat miljoen toch bij u langs? Dan heeft Bea Post van de Postcode Loterij tien tips voor kersverse miljonairs:

  1. Ga op vakantie, neem de rust om alles te laten bezinken
  2. Leen geen geld uit, geef liever iets waar iemand wat aan heeft
  3. Ga niet meteen verhuizen
  4. Maak geen geheim van je prijs
  5. Probeer boven kritiek te staan
  6. Blijf iets doen qua werk
  7. Maak een testament
  8. Stel samen met een onafhankelijke deskundige een financieel plan op
  9. Probeer je oude patronen en gewoontes vast te houden
  10. Laat een anonieme vriend of een familielid de offerte aanvragen

Citaten

Zo’n grote prijs kan het leven van mensen op de kop zetten.

Selma Hetharia - woordvoerder Nationale Postcode Loterij

Wat ons drijft bij het kopen van loten is ‘onrealistisch optimisme’. Dat is ook de rode draad voor hoe we in het leven staan: we denken dat we bovengemiddeld goed autorijden en dat we vaker iets goeds meemaken dan iets slechts. Zo hebben we ook het idee dat we het winnende lot in handen hebben.

Esther-Mirjam Sent - hoogleraar economie aan de Radboud Universiteit Nijmegen

Er is maar één manier om een loterij te winnen: een lot kopen. Daarmee verhoog je je kans van onmogelijk naar mogelijk, hoe klein die kans ook is.

Ian Bright - ING hoofdeconoom

Deel dit artikel